De NV België is failliet. Met deze uitspraak stak de federale minister van begroting het vuur aan de lont. De put bedraagt maar liefst 25 miljard euro. Het gat in de begroting kan echter niet volledig op het conto van de economische crisis worden geschreven. Nog voor die uitbrak, kende ons land al een zeer slechte structurele begrotingssituatie met een tekort van 10 miljard.

Inderdaad, de afgelopen regeringen hebben onvoldoende werk gemaakt van het afbouwen van de rentelast en het terugdringen van structurele uitgaven. De financiële crisis is hier simpelweg bovenop gevallen. De financiële sector heeft zware fouten gemaakt en is bij de overheid gaan aankloppen. Het is dus maar normaal dat die sector daarvoor een bijdrage levert. De Europese invoering van een Tobintaks en, in eigen land, de ‘verzekeringsbijdrage’ van de banken zijn slechts enkele voorstellen.

Maar deze regering moet ook durven oude maatregelen in te trekken. Door de notionele intrestaftrek (NI-aftrek) werd in het verleden op een compleet onverantwoorde manier nieuwe structurele uitgaven gecreëerd die noch de investeringen noch de jobcreatie significant hebben doen toenemen. In de huidige bankencrisis hebben de geredde banken de kapitaalsinjectie van de overheid rustig kunnen inbrengen via de NI-aftrek, en zo de burger twee maal doen betalen. De NI-aftrek kaderen door er voorwaarden aan te koppelen qua werkgelegenheid en investeringen, en het uitsluiten van het mechanisme van de double dip zijn nu de enige logische gevolgtrekking.

Net zoals de vaststelling dat onze belastingen dringend beter moeten geïnd worden. Dit kan door een eenvoudiger aangifte, verhoogde controle, invoering van de Controlled Foreign Capitalregels en effectief vervolgen van fraude. Het tijdperk van de fiscale amnestie moet eindelijk voorbij zijn. Dat geldt ook voor grote bedrijven als Electrabel, die door een combinatie van –op kap van de belastingbetaler versneld afgeschreven- kerncentrales en die NI-aftrek vandaag de ronde som van 0 euro belasting betalen.

Vooraleer gesproken wordt over het beperken van de uitgaven moeten eerst dergelijke uitwassen, die onze staat ettelijke miljarden kosten, aangepakt worden. Ook het bekijken van de opportuniteit om terug te komen op bepaalde aspecten van de fiscale hervorming die Reynders doorvoerde, mogen in dat licht geen taboe zijn.

Net zoals de banksector heeft onze overheid dringend nood aan een langetermijnvisie. Het financiële wanbeleid van de voorbije jaren moet plaats maken voor een set aan regels die zowel ethisch verantwoord als duurzaam georiënteerd zijn. Laat ons eindelijk werk maken van het afschaffen van overbodige structuren. We kunnen alvast beginnen met de Senaat. In de tussentijd kan onze kersverse regeringscommissaris De Padt werk maken van de interne audit in de rest van de overheid. Naast die rationalisering moet er ook dringend een verschuiving komen van de lasten op arbeid naar die op verbruik. Dit is een eerste stap naar ecofiscaliteit die naam waardig: het geeft zuurstof aan onze bedrijven, en oriënteert ze naar een duurzame en groene economie. 

Er is ook een grotere efficiëntie en transparantie in het aanwenden van overheidsgeld nodig. Een voorbeeld daarvan is het kiwi-model in de gezondheidszorg. Ook de controle op de facturatie van het medisch materiaal, de vermindering van de supplementen op het honorarium, de vermindering van de onverklaarbare verschillen in de voorschriften in rusthuizen kunnen veel geld besparen.

De economische heropleving mag uiteraard niet gefnuikt worden door te drastische maatregelen. Maar dat betekent niet dat er helemaal geen visie hoeft te zijn, of een antwoord op de meest belangrijke toekomstige uitdagingen. Om een sterke sociale bescherming te garanderen, moeten keuzes gemaakt worden. De conjuncturele werklozen van vandaag mogen niet in de structurele werkloosheid belanden. De opdracht is minstens even groot voor het onderwijs als we willen vermijden dat grote groepen (vooral allochtone) jongeren, diezelfde weg opgaan.

De crisis heeft de kloof tussen arm en rijk verkleind. Laat ons ervoor hoeden beslissingen te nemen die deze kloof opnieuw vergroten.

Meyrem Almaci

Groen! fractieleidster in het federaal parlement