Het is wat je ermee doet dat het verschil maakt.

Na de onthutsing van de voorbije weken, gulpt nu ook de woede als een onstuitbare stroom naar boven. Onthutsing opnieuw om het gebeurde, en woede ook opnieuw omwille van de heersende reacties. Woede is een slechte raadgever, dat besef ik ten zeerste. Maar woede is ook een noodzakelijke stap in de verwerking: het geeft weer dat mensen nog opstandig zijn, nog geschokt kunnen worden, en kan een krachtige aanzet vormen tot verandering. We hebben het enkele weken geleden ervaren, naar aanleiding van de moord op Joe en de stille mars die erop volgde. En we ervaren het nu, na de trieste balans van 3 doden, 3 zwaargewonden en een zwaar getraumatiseerd gezin, in 1 week. Maar hoe gaan we nu de woede effectief kanaliseren?

De woede van groepen mensen in onze maatschappij bijvoorbeeld, die continu worden geschoffeerd, gekleineerd, teruggeworpen op hun ‘anders zijn’. Groepen mensen die altijd verantwoording moeten afleggen voor misdaden van andere ‘anderen’, waar ook ter wereld. Die antwoorden en verontschuldigingen klaar moeten hebben, maar alleen als het van hen gevraagd wordt. En die vooral ook open en bloot altijd ‘de hand in eigen boezem’ moeten durven steken.

Hun woede is vandaag terecht. De gebeurtenissen van de voorbije maand, waarbij de moord op Joe overigens ook is voorafgegaan door een vergelijkbaar incident met de dood van een Afrikaan als gevolg, zijn meer dan de spreekwoordelijke druppel. Vandaag heerst er in onze straten en in vele geesten een ware verdenkingscultuur; opgebouwd uit wederzijdse verwijten. Een heksenjacht waarbij heren als Paul Beliën zonder noemenswaardige maatschappelijke gevolgen durven verklaren dat allochtone jongeren het ‘kelen’ als het ware met de paplepel ingelepeld krijgen. Heren als Dewinter, Vanhecke en consoorten - overigens middels Alexandra Colen netjes gelieerd aan voornoemde - die dag na dag het veiligheidsprobleem structureel linken aan de ‘multiculturele’ samenleving. Mensen die vinden dat racisme een mening is, en zo elk gevolg van die mening trachtten te minimaliseren.

Welnu, racisme is geen mening. Fascisme en andere uitingen van extremismen evenmin. Het zijn ideologieën gericht op het verwerpen van mensen. Het is een gedachtengoed dat de actieve verwerping van mensen propageert, dat hele groepen de facto als minderwaardig acht op basis van religieuze, culturele en geschiedkundige redenen. Wie zich hieraan bezondigt, kan mij geen ene moer schelen: of het nu een radicale terrorist is, een Belanger die de holocaust verwerpt, een religieuze fanaticus die oproept tot geweld… De veroordeling is wat mij betreft gelijk: dit heeft geen plaats in een democratie. Hoe schokkend is het dan vast te stellen dat deze ideologie zich reeds in de hoogste regionen gezellig heeft genesteld?

Waar zijn immers nu Dedecker en co die 2 weken geleden hun stem niet konden inhouden en moord en brand moesten schreeuwen? Die baldadige uitspraken deden over een ‘beschavingsdeficit’, over een ‘crimineel gedoogbeleid’, over een ‘multiculturele slachtoffercultuur’. Waar, mijnheer Dedecker, en dit is een vraag, is nu uw integriteit? Zou u nu zèlf al niet moeten opgeroepen hebben voor een nieuwe mars en deemoedig de ’Vlamingen’ oproepen voor het gebeurde geen excuses te zoeken en massaal deel te nemen?
In uw opiniestuk van 19 april fulmineerde u dat elke blanke vandaag de dag blijkbaar een latente racist is. Tot het tegendeel is bewezen. Ik was en ben het daar niet mee eens. De voorbije weken hebben bewezen dat u de uitzondering bent die de regel bevestigt. Uw latent racisme uit zich namelijk in uw huidig stilzwijgen. Met de rest van onze samenleving deel ik de medemenselijkheid, de verwerping van alle geweld en de ontzetting voor de waanzin rondom mij.

Ik verwijt U, beste heren, selectieve verontwaardiging. U roept dat er groepen structureel verantwoordelijk zijn voor daden van individuen, terwijl u de structurele achterstelling en uitzichtloosheid tot persoonlijke verantwoordelijkheid reduceert. U weigert de verantwoordelijkheid te nemen voor de haat die u zaait en voor de polarisering in de maatschappij. Wat de ‘ander’ doet, is de schuld van de hele groep. Wat één van de ‘onzen’ doet, dat is zijn persoonlijk probleem. Handen af. Slachtoffer, in beide gevallen, bent uzelf.
Het feit dat vooral allochtonen in de zogenaamde ‘no-go zones’ van onze steden leven en er de door u zo benadrukte nadelen van ondervinden, deert u niet. Noch het feit dat er structurele achterstelling van deze mensen zou kunnen zijn. Ach, da’s enkel politiek correct gezever. Werkgelegenheid, onderwijs, menswaardige woningen… Het is vreemd dat er vanuit deze zelfverklaarde en meest opgeblonken goegemeente altijd over de grootste en maatschappelijk meest kwetsbare groepen in onze samenleving zedig wordt gezwegen. Over de ‘niet-kutmarokkanen’, de Poolse kuisvrouwen, de Pakistaanse fruitplukkers, de Turkse kabeltrekkers… Waarom? Simpel: omdat u ze niet erkent als onderdeel van deze maatschappij.

Welnu, beste heren, wie wind zaait zal storm oogsten. Een storm van protest. Het is genoeg geweest. De enige aanpak van geweld is door ze altijd, op dezelfde manier, ongeacht de hoek, te veroordelen. Zonder zich daarbij te laten leiden door ‘culturele’ waanideeën, zonder heksenjachten, zonder uitsluiting, zonder stemmingmakerij. Door te erkennen dat de samenleving bestaat uit iedereen. Door te erkennen dat een maatschappij van uitsluiting ten dele ook haar eigen monster creëert.

Laten we dan de voedingsbodem voor die monsters wegnemen; door ze droog te leggen, haar maskers af te rukken en de regels van de democratie en de rechtsstaat te herstellen. Door een partij die voor racisme is veroordeeld en die de democratie misbruikt ook effectief haar dotaties af te nemen. Door in ons onderwijs meer aandacht te schenken aan het feit dat we allemaal deel uitmaken van dezelfde samenleving, met dezelfde basisrechten en plichten voor iedereen. Door de redelijkheid en de rechtvaardigheid te propageren in plaats van de hysterie in kranten en op tv. Door het sociale basisvertrouwen in elkaar te herstellen.

En vooral, door te erkennen dat het u en ik hadden kunnen zijn, of onze zus, vader, vriend of buur… Als slachtoffer is én blijft iedereen gelijk. Laten we dan eindelijk eens vanuit de gelijkenissen vertrekken en de weg effenen voor een samenleving van mensen, die vertrekt vanuit menselijkheid in plaats van vanuit angst, wantrouwen en het verschil. Een waarin we alle slachtoffers van zinloos geweld op dezelfde manier behandelen, en de wortels van dat geweld evenzeer.

Uit opgekropte woede…